Lasy Państwowe posiadają jeden z najlepszych systemów przeciwpożarowych w Europie. To bardzo złożony system angażujący pracę wielu osób i setki sztuk specjalistycznego sprzętu. System opiera się na trzech podstawowych zasadach: szybkiej detekcji ognia, niezwłocznemu powiadomieniu służb ratowniczych i możliwości podjęcia działań gaśniczych na wczesnym etapie rozwoju pożaru. To bezpośrednio przekłada się na wysoką skuteczność przeprowadzanych akcji gaśniczych i pozwala na minimalizację negatywnych skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów. Pożary niosą zagładę całym leśnym ekosystemom, stwarzają zagrożenie dla życia człowieka oraz powodują ogromne straty materialne i ekologiczne - często trudne czy nawet niemożliwe do wyliczenia.

Przyczyny powstawania pożarów

Występowanie pożarów w lasach jest ściśle związane z warunkami pogodowymi, które wpływają na stan wilgotności leśnych materiałów palnych, w szczególności ściółki leśnej i pokrywy trawiastej. Nasz klimat się zmienia - coraz częściej obserwujemy okresy długotrwałej suszy, niemal bezśnieżne zimy czy niedobór opadów w okresie wegetacyjnym, co zwiększa ryzyko powstawania pożarów w lasach. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w polskich lasach przeważają gatunki drzew iglastych, rosnące często na ubogich siedliskach borowych. W szczególności dotyczy to sosny, która zawiera duże ilości olejków eterycznych, żywicy i innych łatwopalnych substancji leśnych, które sprzyjają rozwojowi pożarów. Niezależnie od tego większość pożarów w dalszym ciągu powstaje z winy człowieka. Są to umyślne podpalenia, wypalanie traw czy nieostrożne obchodzenie się z ogniem.

Ochrona przeciwpożarowa w lasach

Leśnicy posiadają sprawny i rozbudowany system ochrony przeciwpożarowej. Zabezpieczają lasy przed pożarami zarówno poprzez utrzymanie w dobrym stanie sieci dróg dojazdowych, pasów przeciwpożarowych i punktów czerpania wody, ale też poprzez stały monitoring lasu oparty m. in. o dostrzegalnie i utrzymywanie w gotowości floty lotniczej, wykorzystywanej do gaszenia ewentualnych pożarów. System przeciwpożarowy to wynik wielu lat pracy leśników, doskonalenia procedur i ogromnych środków na inwestycje, które są niezbędne dla właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów.

Zapobieganie pożarom na rozległych obszarach jest wysoce kosztochłonne. W latach 2014-2024 Lasy Państwowe wydały na ochronę przeciwpożarową lasu ponad 1 miliard 140 milionów złotych. W roku 2025 budżet zaplanowany na ten cel wynosi ponad 183 miliony złotych. Ponieważ zapobieganie wymaga bardzo wysokich nakładów - Lasy Państwowe w walce z tym niebezpiecznym żywiołem sięgają również po fundusze unijne. 

Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)

W ramach projektu zrealizujemy 33 inwestycje na terenie 12 nadleśnictw RDLP w Katowicach, które pozwolą na rozwój i modernizację istniejącej infrastruktury przeciwpożarowej. Do końca 2028 roku przebudujemy część istniejących dostrzegalni przeciwpożarowych, wybudujemy nowe punkty czerpania wody oraz zakupimy specjalistyczny sprzęt do lokalizacji pożarów. Koszt realizacji projektu PPOŻ2 na terenie katowickiej dyrekcji wyniesie 5,7 mln zł.

Szczegółowe informacje na temat projektu dostępne są tutaj.

Działania adaptacyjne, które łagodzą negatywne skutki zmian klimatu

To już kolejna odsłona kompleksowych działań z zakresu ochrony przeciwpożarowej lasów realizowanych przy wsparciu środków z Unii Europejskiej. W ramach poprzedniej edycji projektu na terenie RDLP w Katowicach udało się wybudować lub zmodernizować 64 dostrzegalnie pożarowe i stacje meteorologiczne, zakupić nowoczesny sprzęt do lokalizacji i wykrywania pożarów, a także doposażyć istniejące Punkty Alarmowo-Dyspozycyjne. Dzięki temu znacząco poprawiliśmy sprawność systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i reagowania w sytuacji wystąpienia pożaru, który jest podstawą naszej walki z tym niebezpiecznym żywiołem.

Bezpieczny las - nasza wspólna sprawa

Pożary lasów były, są i będą. Las nie obroni się sam przed ogniem, ale musi być odpowiednio przygotowany do podjęcia ewentualnych działań. Sprawne i szybkie lokalizowanie pożarów pozwala na natychmiastowe przystąpienie do akcji gaśniczej, co przekłada się na zmniejszenie strat dla środowiska i okolicznych mieszkańców. Ochrona lasów przed ogniem to nasza wspólna sprawa. Każdego dnia leśnicy monitorują tereny leśne na obszarze blisko 70 tys. km² oraz poświęcają wiele sił i środków na wzmocnienie ochrony przeciwpożarowej lasów. W ten sposób dbają o bezpieczeństwo lasów i ich mieszkańców, a także ludzi, którzy odwiedzają lub żyją w ich bezpośrednim sąsiedztwie.